معرفی تاریخ پزشکی ایران باستان

بررسی اجمالی در اعصار اساطیری و دوران‌های تاریخی باستان حکایت از آن دارد که علم پزشکی به عنوان بخشی از مدنیت این سرزمین، نقش مهمی در اعتلای فرهنگ جهانی داشته است. ایرانیان باستان سوای اقتباس و استفاده از فنون درمانگری دیگر اقوام و ملل، از آموزه‌هایی دینی برخوردار بودند که مبارزه با بیماری و تکاپو در راه درمانگری را بدانان تکلیف می‌نمود. بر این اساس به تدریج به دسته بندی پزشکان براساس تخصص‌های آنان نائل آمده و این حرفه را قانونمند ساختند. همچنین به دلیل وسواسی که در زمینه اجتناب از آلودگی‌ها و پلشتی‌ها داشتند نخستین مراکز درمانی و به تدریج مجهزترین و بزرگترین مرکز آموزشی – درمانی را پدید آوردند که نه تنها در شکوفایی دانش پزشکی ایرانیان و جهان باستان سهم بسزایی ایفا نمودند، بلکه پس از آن نیز نخستین بیمارستان‌هایاسلامی آبشخور بیمارستان‌های ایران پیش از اسلام بود. در این کتاب تلاش شده است که آگاهی کلی درباره جهان بینی ایرانیان باستان نسبت به چرایی پیدایش بیماری و چگونگی غلبه بر آن، و دستاوردهای پزشکی که به تدریج در مسیر تاریخ ایران نصیب ایرانیان گردید، با توجه به متون تاریخی و دینی ارائه گردد. تاریخ پزشکی ایران باستان در هفت بخش نوشته شده: پزشکی در متون دینی و تاریخ اساطیری ایران بیماری و بیماری شناسی دانش و حرفه پزشکی متخصصان پزشکی در ایران باستان شهریاران ایرانی و پزشکی مراکز آموزشی- درمانی و بیمارستان‌ها در ایران روابط و تبادلات پزشکی ایرانیان با سایر ملل و اقوام سخن پایانی این کتاب تالیف دکتر حمید کاویانی پویا عضو هیات علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان است که از سوی انتشارات المعی در تهران در سال 1393 و در 443 صفحه منتشر شده است.

معرفی کتاب آداب مُهرنویسی در دورۀ اسلامی

کتاب آداب مُهرنویسی در دورۀ اسلامی (از ایلخانان تا پایان قاجاریه)منتشر شد. کتاب «آداب مُهرنویسی در دورۀ اسلامی(از ایلخانان تا پایان قاجاریه)» تألیف دکتر محمدصادق میرزاابوالقاسمی از سوی انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به چاپ رسید. در این کتاب به بررسی ویژگی‌های کلی و ظاهری مهرهای اسلامی از دوران ایلخانی تا پایان قاجاریه پرداخته شده است و به‌طور خاص رابطه میان متن و ترکیب خوشنویسی در مهرهای حکومتی و دیوانی این دوران مورد مطالعه قرار گرفته است. این موضوع در این کتاب به شناخت آداب و ضابطه‌های تحریر مهرهای متأخر اسلامی انجامیده است و احتمال تأثیرات مهرنویسی در تحولات خوشنویسی را مطرح کرده است. کتاب آداب مُهرنویسی در دورۀ اسلامی شامل یک مقدمه، سه بحث اصلی، یک مؤخره و یک ضمیمه است: در بخش اول ابتدا گزارشی نسبتاً جامع از اهم تحقیقات مهرشناسی اسلامی ارائه و سپس روش‌های مواجهۀ محققان با جوانب مهرشناسی اسلامی و دیدگاه‌های آنان در طبقه‌بندی اطلاعات مهرهای اسلامی، به‌ویژه مهرهای متأخر اسلامی، بررسی شده است. «مهرهای متقدم اسلامی» و «مهرهای متأخر اسلامی» مبحث دیگر کتاب حاضر است. در این بخش دوران تاریخی مهرهای متقدم اسلامی از صدر اسلام تا آغاز حکومت ایلخانان مغول و مهرهای متأخر اسلامی با فرض چند پیشامد دیوانی، ازجمله پیدایی مهرهای جوهری، از ایلخانان تا پایان قاجار را در نظر گرفته شده است. در مبحث آخر نیز زیر عناوین «ویژگی‌های فنی»، «ویژگی‌های ظاهری»، «ویژگی‌های ادبی»، و «ویژگی‌های خوشنویسی»، به تحلیل و توصیف ویژگی‌های مهرهای متأخر اسلامی پرداخته شده است. حاصل این گفتار‌ها نشانگر دو موضوع عمده است: یکی این‌که بخشی از قواعد خوشنویسانۀ مهرهای اسلامی بر چارچوب نظری قوانین دیوانی اسناد و مکاتبات وضع شده و خواه‌ناخواه به سازوکاری در خوشنویسی نیز انجامیده است؛ دیگر این‌که ظاهراً ساختار ترکیب در مهرهای متأخر اسلامی تابعی از متن بوده است و در راستای ارائۀ هرچه بهتر و روشن‌تر آن به‌کار می‌رفته است، اما محدودیات ناشی از قواعد دیوانی همزمان متن را به خدمت ترکیب درآورده است و این رابطۀ دوسویه به‌تدریج ساختار مهرهای اسلامی را تابع الگوهایی ثابت کرده است و نتیجۀ آن ظاهراً شبیه‌‌شدن بیش‌ازپیش مهرها به یکدیگر بوده است. با این حساب جلوۀ زیباشناسانۀ مهرهای متأخر اسلامی از خوشنویسی به مهرنویسی تقلیل یافته است، چون شامل تکرار و تکثیر و تقلید چندین فرم و قاعدۀ مبنا در ترکیب مهرهای متعدد شده است. این مباحث مفصلاً در مؤخرۀ کتاب تشریح شده است. مطالب این کتاب عمدتاً با استناد به اسناد و متون تاریخی، منشآت، و آداب‌نامه‌های دیوانی نوشته شده است. تصویرهای منتخب نیز حتی‌المقدور از روی اسناد و مکتوبات و منابع مرجع ـ خصوصاً مجموعۀ اسناد بقعۀ شیخ صفی‌الدین اردبیلی در بخش اسلامی موزۀ ملی ایران و آرشیو اسناد سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران ـ گرفته شده است. میرزاابوالقاسمی، محمدصادق. آداب مُهرنویسی در دورۀ اسلامی(از ایلخانان تا پایان قاجاریه)، تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. 170 صفحه، قطع وزیری، زمستان 1393.

معرفی کتاب بانوان خوشنویس ایران

 

 

کتابی با موضوع معرفی بانوان خوشنویس ایرانی به قلم طاهره ملامحمدی منتشر شد.

کتاب «بانوان خوشنویس ایران» کتابی است که به بررسی سیر زندگی بانوان خوشنویس ایرانی از زینب شهده تا ام سلمه می‌پردازد.

ملامحمدی در مقدمه خود بر این کتاب در مورد چرایی نگارش آن عنوان داشته که این کتاب حاصل پایان نامه دانشگاهی وی در مورد زنان خوشنویس ایرانی در دوره قاجار و نیز چندین مقاله علمی ارائه شده در مجامع مختلف در مورد این هنرمندان ایرانی است.

این کتاب همچنین مقدمه‌ای از ایرج نعیمایی عالی استاد خوشنویسی و عضو فرهنگستان هنر است که در آن در مورد مزایای این اثر به ویژه درج نمونه‌های با کیفیت از آثار هنرمندان معرفی شده در کتاب به اظهار نظر پرداخته است.

ملامحمدی کتاب خود را با مطلبی در مورد علت پیدایش خط و مراحل خوشنویسی و آداب آن آغاز و در ادامه به موضوع شیوه خوشنویسی و قواعد عمومی آن و نیز مسائل مرتبط با کتابت، تذهیب و صفحه آرایی اشاره داشته است.

وی در ادامه و در معرفی زنان خوشنویس ایرانی به زینب شهده، گوهرشاد، مرجان، ضیاء‌السلطنه، ام‌سلمه، فخرجهان، خورشید کلاه، مریم بانو نائینی، هما نقاش، اسیری اردکانی، توران آغا، دختر مولی اصفهانی، زیب النساء بیگم، زینب السلطان، سلطان بسطامی، شاد ملک، عصمت قاجار، علویه خانم، مهر النساء، مهربانو بیگم و... پرداخته است.

این کتاب همچنین بخش ویژه‌ای را به ارائه نمونه‌هایی از خطاطی این زنان هنرمند و نیز فهرست منابع مورد استفاده برای کسب اطلاع در مورد آنها اختصاص داده است.

این کتاب در ۱۴۶ صفحه و با قیمت ۱۵ هزار تومان منتشر شده است.

معرفی حکمت در متون تعلیمی و تفاسیر صوفیان

 

 

از قرن ششم به بعد جریان دیگری در تصوف پدید آمد که مقدمات آن پیش از آن در آثار برخی عرفا و صوفیان آشنا با کلام و فلسفه پدیدار شده بود.

و آن تبیین نظری از آگاهی ها و دریافت های شهودی عارفان و صوفیان دربارۀ حقیقت جهان و انسان بود.

شاید رواج فلسفه و تشخصی که اهل فلسفه لااقل در نظر برجستگان و فرهیختگان یافته بودند سبب شد تا برخی صوفیان به دفاعی نیمه فلسفی از مبانی تصوف برخیزند همچنان که در گذشته برخی از مؤلفان صوفی به سبب رواج کلام در عصر خویش به دفاع کلامی از تصوف در آثار خود برخاسته بودند. بدین ترتیب رفته رفته جریانی که به نام عرفان نظری شهرت یافت در تصوف ظاهر شد که بیشتر به جای ارائۀ برنامۀ عملی برای سیر در مراحل و منازل و رسیدن به مقامات و احوال و نیل به توحید و فنا به تشریح نظری این مقامات یعنی وحدت، شهود، فنا و عشق می پرداخت.

حکمت از مهم‌ترین مفاهیم در فرهنگ‌های گوناگون است؛ در فرهنگ اسلامی نیز این مفهوم جایگاه ویژه‌ای دارد و در بخش‌های مختلف این فرهنگ بروز یافته است. تصوف و عرفان اسلامی از مؤلفه‌های اساسی فرهنگ اسلامی است و شناخت جایگاه حکمت در این فرهنگ حتی اگر ممکن باشد، بدون توجه به مفهوم حکمت در تصوف و عرفان اسلامی ناقص است.

این کتاب در سه فصل نگاشته شده است. در فصل اول ابتدا با توجه به برخی شواهد حاکی از قدمت حکمت و حضور برخی حکما در سده‌های اولیۀ ظهور نشان داده می‌شود که تصوف تنها جریان معنوی و عرفانی در ایران نبوده است. به همین سبب در بحث «حکمای شرق» و «ویژگی‌های حکمت و حکما از نظر حکمای شرق» به طور جداگانه ابتدا به زندگی و احوال کسانی که در سده‌های اولیۀ اسلام با لقب حکیم نامبردارند و سپس به آرای آنان دربارۀ حکمت و حکیم پرداخته شده است. در بحث «حکمت در تفاسیر صوفیان» نیز به طور جداگانه مفهوم و اهمیت حکمت در سده‌های اولیۀ اسلام در تفاسیر صوفیان تا قرن چهارم و سپس این مفهوم در متون تعلیمی اهل تصوف در سدۀ چهارم و پنجم بررسی می‌شود.

در فصل دوم به مفهوم حکمت در متون تعلیمی صوفیه تا پایان قرن هفم پرداخته شده است و سپس به سبب ویژگی‌های خاصی که تصوف رفته‌رفته بعد از قرن پنجم یافت، از جمله شهرت و گسترش تصوف و ورود بیشتر عشق در آن، این بحث را در ادبیات عرفانی فارسی در سده‌های ششم و هفتم (در آثار سنایی و عطار و مولوی) پی گرفته شده است.

در فصل سوم در بحث «حکمت در نگاه ابن عربی و شارحان وی» به طور جداگانه به عرفان نظری ابن عربی و مفهوم حکمت در این مکتب مهم و تقریباً فراگیر در تصوف پس از قرن هفتم پرداخته شده و به دنبال آن به سبب تأثیر ابن عربی بر مکاتب عرفانی در میان شیعه در بحث «پیروان شیعی ابن عربی» به پیشینۀ این مکاتب پرداخته شده و سپس مفهوم حکمت و حکیم نزد عرفا یا حکمای شیعی متأثر از عرفان نظری بررسی شده است. در انتها نیز مفهوم حکمت و ویژگی‌های آن در تصوف جمع‌بندی شده است.

فهرست مطالب کتاب به شرح زیر است:

پیش‌گفتار

مقدمه

فصل اول: مفهوم حکمت در تصوف اولیه (تا پایان سدۀ پنجم)

فصل دوم: حکمت در تصوف سدۀ ششم و هفتم

فصل سوم: حکمت در عرفان نظری

عروج نیا: پروانه، مفهوم حکمت در تصوف و عرفان اسلامی، تهران، هرمس، 1393.

معرفی تصحیح جدید کشف الاسرار

 

 

کتاب کشف الاسرار و مکاشفات الانوار اثر روزبهان بقلی به تصحیح و ترجمۀ دکتر مریم حسینی از سوی انتشارات سخن منتشر شد.

کشف الاسرار و مکاشفات الانوار نگاشتۀ «روزبهان بقلی شیرازی» از عارفان سدۀ ششم هجری و یکی از برجسته ترین آثار در حوزۀ بیان شهودی معارف الهی و همچنین زندگی نامه های خودنوشت است. آثار فراوانی از روبهان باقی مانده که بعضی از آنها به صورت نسخه های خطی موجود و برخی دیگر به چاپ رسیده است. این شیخ بزرگ شیراز کتابهایی در تفسیر عرفانی قرآن و شرح مقامات و احوال سلوک تصنیف کرده و کتابهای «عبهرالعاشقین» و «شرح شطحیات» وی از منابع صوفیه، در بیان حالات عشق و شطحیات عارفانه است.

تصحیح حاضر از کتاب کشف الاسرار با توجه به دو نسخۀ کامل از زندگی نامۀ خونوشت وی است: یکی نسخۀ خطی موجود در کتابخانۀ آستان قدس رضوی مشهد به تاریخ 1064 هجری و به شمارۀ 931 ، به خط نسخ 23 سطری که در زمرۀ کتب خطی حکمت قرار دارد. واقف آن میرزا رضاخان نایینی و تاریخ وقف 1311 است. تعداد برگه های آن 51 است. و دیگر نسخۀ چاپی خانم «فیروزه پایان متین» که به همراه «مایکل فیش بن» این کتاب را بر اساس نسخۀ «ماسینیون» تصحیح کرده و به همت انتشارات بریل منتشر شده است.

دکتر مریم حسینی دربارۀ ترجمۀ کتاب حاضر نیز در مقدمۀ کتاب چنین می نگارد: « نخستین بار اشتیاق من به ترجمۀ این کتاب هنگام تدریس واحد درسی «سهروردی و روبهان» در دانشگاه برانگیخته شد. آن سالها هم زمان بود با انتشار کتاب «روزبهان» اثر کارل ارنست، که بخشهایی از متن کتاب کشف الاسرار را در برداشت و به قلم توانای مترجم زبردست متون عرفانی «مجدالدین کیوانی» به زبان فارسی برگردانده شده بود. ترجمۀ زیبای دکتر کیوانی، عزم مرا بر برگرداندن تمام اثر به فارسی راسخ کرد و رادمردی پرفسور کارل ارنست که ترجمۀ انگلیسی خود از کتاب را در ماه دسامبر 2005 برایم ارسال کرد، مزید بر آن شد.

به گفتۀ مترجم و مصحح این کتاب، در برگردان آیات قرآن نیز از ترجمۀ استاد بهاءالدین خرمشاهی بهره گرفته شده است.

فهرست مطالب این کتاب به شرح زیر است:

مقدمه

دربارۀ کشف الاسرار

تحلیلی ساختارگرایانه بر تجربۀ عرفانی روزبهان

کشف الاسرار میدان محاکات روزبهان از جایگاه و مرتبۀ محمد (ص)

احوال و آثار روزبهان

دربارۀ تصحیح حاضر

دربارۀ ترجمۀ حاضر

ترجمۀ فارسی کشف الاسرار و مکاشفات الانوار

تعلیقات و توضیحات

نمایه ها

منابع و مآخذ

روزبهان بقلی، کشف الاسرار و مکاشفات الانوار، تصحیح و ترجمه: مریم حسینی، تهران، سخن، 1393.

برگزاری دهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادبیات فارسی

 

 

دهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادبیات فارسی فراخوان برگزاری خود در سال ۹۴ را منتشر کرد.

به گزارش خبرنگار مهر، دهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادبیات فارسی با حمایت انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی و با همکاری دانشگاه علیگر و گواهی آسات ایلام هند در شهریور ماه ۹۴ در دانشگاه محقق اردبیلی برگزار می شود.

این همایش موضوعاتی مانند نقش زبان فارسی در وحدت ملی ایران، تاریخ ادبیات و سبک شناسی، گویش های زبان فارسی، عناصر زیبایی شناسی زبان فارسی، ادبیات معاصر، ادبیات انقلاب و پایداری، ادبیات داستانی و کودک و نوجوان، شیوه‌های ارتقای زبان فارسی به عنوان زبان علم در جهان، ارتقاء شیوه های آموزش زبان فارسی، جایگاه زبان فارسی و ایرانی شناسی خارج از مرزها، تاثیرپذیری زبان فارسی از فرهنگ اسلامی، شیوه‌های آموزش مجازی زبان فارسی، ادبیات آئینی، زبان فارسی و تشیع و سایر موضوعات در مورد مورد زبان فارسی را شامل می‌شود.

رئیس این همایش پروفسور محمد نریمانی و دبیر علمی آن نیز خدابخش اسدالهی معرفی شده‌اند.

همچنین در حاشیه این مراسم شب شعر بزرگ با موضوع زبان و ادبیات فارسی و نیز نشستی تخصصی با حضور سردبیران مجلات علمی و تخصصی و پژوهشی در زمینه زبان فارسی برگزار می شود.

مهلت ارسال چکیده مقاله برای شرکت در این همایش ۳۱ خرداد ماه ۹۴ اعلام شده و همایش نیز از چهارم تا ششم شهریور ماه در اردبیل برگزار خواهد شد.

معرفی تاریخ هستی شناسی هنر

 

 

بسیاری از افرادی که در کشورمان با فلسفه سر و کار دارند و همچنین در فضای مجازی رفت و آمد دارند، نام دانشنامه فلسفه استنفورد را شنیده‌اند.

کتاب‌های این مجموعه که توسط نشر ققنوس منتشر شده‌اند، حاصل طرحی برای ترجمه و چاپ گزیده‌ای از مداخل این دانشنامه، با هدف گستردن دامنه تاثیر آن و آشنا کردن مخاطبان ایرانی با مقالات این دانشنامه هستند.

این دانشنامه برای علاقه‌مندانی که می‌خواهند برای اولین بار با فلسفه روبرو شوند، گزینه مناسبی است. این نکته نیز قابل توجه است که مجموعه مذکور، با اجازه گردانندگان دانشنامه فلسفه استنفورد (SEP) در ایران چاپ می‌شود.

دانشنامه استنفورد با سرپرستی دکتر ادوارد ن. زالتا منتشر می‌شود و دبیر ترجمه مجموعه گزیده آن در نشر ققنوس نیز مسعود علیا است. چندی پیش عناوین یک تا ۴ از مجموعه‌گزیده این دانشنامه توسط انتشارات ققنوس به چاپ رسید و به تازگی مجلدات پنجم تا هشتم آن منتشر و راهی بازار نشر شده است.

«تاریخ هستی شناسی هنر» نوشته پیزلی لیوینگستون با ترجمه ابراهیم لطفی، کتاب چهاردهم این مجموعه است.

فهرست مطالب کتاب:

آیا آثار هنری وجود دارند؟

یگانه انگاری و رقیبان آن

چه نوع چیزهایی آثار هنری اند؟

طرحی از نظریه های هستی شناختی

نسخه اصلی این کتاب نیز در سال ۲۰۱۳ منتشر شده است.

تاریخ هستی شناسی هنر اثر پیزلی لیونیگستون ترجمه ابراهیم لطفی در سال 93 از سوی انتشارات ققنوس در 108 صفحه منتشر شده است.

معرفی کتاب زندگی و اندیشه بزرگان انسان شناسی

 

 

کتاب «زندگی و اندیشه بزرگان انسان شناسی»نوشته جری دی. مور و با ترجمه هاشم آقا بیگ پوری و جعفر احمدی از سوی انتشارات جامعه شناسان منتشر شده است.

به گزارش خبرنگار مهر، در رشته گسترده ای همچون انسان شناسی وجود عقاید متناقض اجتناب ناپذیر است اما نکته مهم این است که در بحبوحه این تناقض ها ما به دستاوردهای اندیشمندانه انسان شناسی و نقش فردی انسانشناسان بی توجهی می کنیم و بدتر از آن به عنوان استاد میراث انسانشناسانی  را که شایسته ارزش، احترام، توجه و دقت نظر هستند به دانشجویان خود منتقل نمی کنیم.

این کتاب برای دانشجویان انسان شناسی نوشته شده است و مقدمه ای است درباره نظریه ها و نظریه پردازان عمده بیست و پنج محقق را به صورت مجموعه ای از نماهای کلی گردآوری کرده است و این مفاهیم را به تأثیر سازنده هر محقق، تحقیقات انسانشناختی و چارچوب فکری ربط داده است.

فصول این کتاب در ۶ بخش موضوعی تشکیل شده اند که هر بخش با یک مقاله مقدماتی کوتاه شروع می شود که مسائل و موضوعات مشترک میان انسانشناسانی که در همان بخش مورد بحث قرار گرفته اند، تاریخچه زندگی حرفه ای محقق با تأکید بر حوزه کاری و آثار منتشر شده اش می پردازد و جنبه های اصلی مربوط به کار محقق را مورد بحث قرار می دهد: رویکرد تطبیقی مورگان به نظامهای خویشاوندی، وجدان جمعی دورکیم، نظریه نیازهای مالینوفسکی، رویکرد ساختاری لوی اشتراوس به اسطوره، مفهوم ویکتور ترنر از درام اجتماعی و تحلیل اورتنر از نمادهای محوری و… نتیجه گیری کتاب به همراه فهرست منابع آمده است که دانشجویان می توانند با دقت بیشتری این منابع را پیگیری کنند. نویسنده در این کتاب سعی کرده است منابعی را که در دسترس سریع و آسان باشند ذکر کند با وجود این که لیست منابع کامل نیست اما یک تصویر مقطعی نمایانگر است که منابع کتابشناسی عمده و ارزیابی های انتقادی اخیر را به صورت فهرست وار در اختیار ما قرار می دهد.

این کتاب به طور متفاوتی از کتاب های دیگر که در زمینه انسانشناختی می باشند گردآوری شده است. اول اینکه نویسنده تلاش کرده است مجموعه گسترده تری از نقطه نظرات انسانشناختی را معرفی کند در مقایسه با آدام کوپر که در تحقیق بسیار درخشان خویش انسانشناسان اجتماعی انگلیس(۱۹۸۳) را معرفی می کند. ثانیاً نویسنده تلاش کرده است روندهای متداول در انسانشناسی را در مقایسه با روندهایی که در کتاب «نظریه های انسان و فرهنگ» الوین هچ(۱۹۷۳) بحث شده است؛ ارائه دهد. سوم، نویسنده سعی کرده است یک قرائت فراهم کند و این بدین معنی است که وی شخصاً از نظریه ای خاص حمایت نکرده چنانکه ماروین هریس(۱۹۸۶) در کتاب پیدایش نظریه انسانشناسی کرده است. هر انسانشناسی که در این کتاب معرفی شده شایستگی های فکری داشته است و در این کتاب از آنها سخن به میان آمده چون ایده های آنها دارای اهمیت هستند. و ارزش این را دارند که شناخته شوند.

این کتاب در مورد مردان و زنانی است که انسانشناسی را بوجود آورده اند. آثار دیگر در زمینه نظریه انسانشناختی به جای اینکه به افراد بپردازند بر ایده ها تأکید می کنند اما اساسی شکل گیرند بلکه تجارب افراد است که به آنها شکل می دهد مسلماً برخی از ایده ها را همه مردم می پذیرند و یا می توان گفت که ویژگی های مشترک افراد هستند. قیاس ارگانیک، ایده پیشرفت، کارکرد جامعه، نقدهای پست مدرنیست و … به طور گسترده ای به چشم می خورند. اینها پیدیده هایی نیستند که به تنهایی توسط انسان های بزرگ بوجود آمده باشند وقتی که نظریه های انسانشناسی مرور می شود به نظر می رسد که چنین مفاهیم گسترده ای مبناهای کلی باشند که برخی محققان ساختارهای نظری خود را بر اساس این مبناها ارائه کرده اند. عوامل و مسائل مهم دیگر باعث شکل گیری ایده های انسانشناسی می شوند.

مسائلی که از تمام مسائل دیگر مشخص تر است تجربه کار میدانی در زمینه انسانشناسی است. می توان مشاهده کرد که انسانشناسان به طور مکرر در فرایند تلاش برای درک یک فرهنگ انسانی دیگر به دیدگاههای نظری خود دست می یابند. برای مثال بندیکت و زونی، مید و ساموا، رادکلیف براون و آندامان، مالینوفسکی و جزایر تروبریاند، ایوانز پریچارد و آزانده، استیوارد و شوشونه، هریس و برزیلی های روستایی، ترنر و ندمبو، گیرتز و جاوه، فردیناندر و فانگ(افراد بومی گابون، کامرون و نواحی مجاور)، ارتنر و شرپاها، بوردیو در الجزایر، سالینز در اقیانوس آرام- همیشه یک دیالکتیک تکراری در زمینه تحقیق روی می دهد. در بحث عمومی نظریه ها بافت تجربی کار میدانی اغلب مورد فراموشی قرار می گیرد که این مسئله مایه شرمساری است زیرا تحقیقات مردم نگارانه یکی از مهمترین مسائلی هستند که در علوم انسانشناسی گنجانده شده اند و انتقال تجارب فرهنگی دیگر می تواند یکی از تأثیرات پایدار انسانشناسی در زندگی روشنفکرانه باشد.

این بیست و پنج انسانشناس-ادوارد تیلور، لوئیس هنری مورگان، فرانس بواس، امیل دورکیم، آلفرد کروبر، روث بندیکت، ادوارد ساپیر، مارگارت مید، مارسل موس، برانیسلاو مالینوفسکی، ای. آر. رادکلیف براون، لسلی وایت، ژولیان استیوارد، ماروین هریس، اِلنور بورک لی کاک، ادوارد ایوانزپریچارد، ویکتور ترنر، مری داگلاس، کلود لوی اشتراوس، کلیفورد گیرتز، جیمز فرناندز، شری اورتنر، پیربوردیو، اریک ولف و مارشال سالینز که نهایتاً انتخاب شده اند نمی تواند فهرست کاملی باشد بلکه می تواند نقطه شروعی برای تحقیق بیشتر، بحث کلاسی و تحقیق دانشجویی برای اندیشه ها و افرادی باشد که با ارائه بینش های فرهنگی خلاق و منحصر بفرد شان، انسانشناسی را شکل داده اند.

کتاب «زندگی و اندیشه بزرگان انسان شناسی» نوشته جری دی. مور و با ترجمه هاشم آقا بیگ پوری و جعفر احمدی  برای نوبت اول در سال ۱۳۹۱در ۴۲۴ صفحه از سوی انتشارات جامعه شناسان منتشر شده است.

اهدای کتابخانه شخصی خانم دکتر گیتی دیهیم به کتابخانه مجلس شورای اسلامی

 

 

کتابخانه شخصی دکتر دیهیم، زبان شناس و استاد بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی به کتابخانه مجلس اهدا شد.

به گزارش روابط عمومی و امور فرهنگی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی علی اکبر زارع بیدکی مدیر بخش فراهم آوری کتابخانه با اعلام این خبر گفت:  دکتر گیتی دیهیم در سال 1391 مجموعه‌ای از اسناد و اشیای موزه‌ای خانوادگی خود را در دو نوبت به کتابخانه مجلس اهدا کرده بود و هم اکنون کتابخانه شخصی خود را که حاصل نیم قرن تلاش، فعالیت و تجربه اوست با بیش از 2500 جلد کتاب و مجلات قدیمی راهی کتابخانه مجلس کرد.

وی افزود: دکتر دیهیم، دکترای زبان شناسی خود را از دانشگاه سوربن فرانسه دریافت کرده است، سال‌ها استاد زبان و ادبیات فرانسه در دانشگاه‌های کانادا و دانشگاه شهید بهشتی تهران و عضو ناپیوسته زبان و ادب فارسی بوده است. آثار او عمدتاً در حوزه زبان فرانسه، منطقه قصران و زبان های باستانی می باشد.

زارع گفت: مجموعه استاد دیهیم به نوبه خود یکی از مجموعه‌های بی‌نظیر اهدایی در چند سال اخیر می‌باشد؛ با توجه به تخصص ایشان در زبان فرانسه انتظار می‌رفت این مجموعه از لحاظ موضوعی کتب زباشناسی را پوشش دهد، در حالی که مجموعه جمع‌آوری شده توسط ایشان موضوعات گسترده‌ای همچون کتاب‌های تاریخی، ایرانشناسی، علوم سیاسی، کتاب‌های هنری نایاب، ادبیات، موسیقی، کتب تخصصی زبانشناسی و فرهنگ‌ها و واژه‌نامه‌های تخصصی چند زبانه و کتاب‌های درسی قدیمی دهه 20 و 30 را شامل می‌شود.

وی تصریح کرد: همچنین از لحاظ زبانی، کتاب‌ها شامل زبان فارسی و زبان انگلیسی و فرانسه می‌باشند..

زارع گفت: در بین مجموعه کتاب‌های اهدایی، مجلات و نشریات تخصصی قدیمی همچون فصلنامه ادبیات و زبان‌های محلی ایران زمین، فصلنامه علمی پژوهشی اباختر، مجله آینده، نشریه لقمان به زبان فرانسه، فصلنامه مطالعات ترجمه، فصلنامه علمی فرهنگی مترجم، مجله زبانشناسی، فصلنامه تحقیقات تالش و ... دیده می‌شود.

مدیر بخش فراهم آوری کتابخانه مجلس همچنین گفت:‌ جدیدترین اثر استاد، کتاب داستان پزشکی از درمان‌های نخستین تا شگفتی‌های پزشکی نو، که توسط انتشارات آوای دانش گستر چاپ شده است نیز در دو نسخه اهداء شده است.

زارع در انتها گفت: با توجه به کمبود فضا در مخازن کتابخانه مجلس و پیرو صحبت‌های انجام شده با ایشان، کتاب‌ها پس از بررسی دقیق و مهر اهداء روی صفحه عنوان، به نام استاد ثبت و کتاب‌های مازاد به مراکز فرهنگی دیگر اهداء خواهد شد.

نمونه‌ای از کتاب‌های اهدایی ایشان به شرح زیر می‌باشد:

• تاریخ اروپا برای سال پنجم دبیرستانها سال 1327
• جغرافیا برای سال سوم دبیرستانها سال 1327
• تاریخ عمومی و ایران برای سال سوم دبیرستانها نگارش جواد مجد زاده صهبا
• کتاب زمین شناسی سال اول دبیرستانها سال 1319
• راهنمای زبانهای ایرانی اثر رودیگر اشمیت
• زبانشناسی کاربردی و علم آموزش زبان ترجمه گیتی دیهیم
• لکنت زبان تولید و طرق معالجه آن بقلم عبدالوهاب  عبادی
• کتابشناسی زبان و خط تهیه و تنظیم محمد گلبن
• واژه های ناشناخته در شاهنامه نوشته علی رواقی
• اخلاق اجتماعی یا دانش افزا تالیف شیخ محمد علی طهرانی نماینده دوره اول و پنجم مجلس شورای ملی
• فرهنگ مردم بلوچ نگارش عبدالله ناصری
• نوروز و بنیاد نجومی آن در همبستگی با تخت جمشید پژوهش یحیی ذکاء
• رساله تدابیر شاه و وزیر تصحیح مهین دخت حاجیان پور
• زبان آذربایجان و وحدت ملی ایران نوشته ناصح ناطق
• نوای گفتار در فارسی اثر تقی وحیدیان کامیار
• داستان نویسان امروز ایران به انتخاب تورج رهنما
• واژه های پرکاربرد فارسی امروز تالیف حمید حسنی
• مقدمه ای بر موسیقی درمانی نوشته ژاکلین اشمیت پترز
• تاریخ ادبیات نگاری در آلمان بررسی هفت اثر در تاریخ ادبیات زبان آلمانی
• گویش الیکایی تالیف علیرضا شاه حسینی
• طالش منطقه ای قومی در شمال ایران ترجمه دکتر مظفر امین فرشچیان
• سرگذشت موسیقی ایران اثر روح الله خالقی
• هنر در آسیای مرکزی تدوین گالینا پوگاخپکوا
• ادیان ابتدایی تحقیق در توتمیسم نوشته دکتر جمشید آزادگان
• جامعه ایلی در ایران اثر علی بلوکباشی
• واژگان پایه و دستور زبان پایه تالیف مهدی ضرغامیان

معرفی تاریخچه تغییر خط فارسی ـ عربی

 

 

تاریخچۀ تغییر خط در امپراطوری اسلام، کشورهای اسلامی و ایران در این کتاب بررسی شده است.

نویسنده موضوع تغییر خط را به سه بخش تقسیم نموده و با استفاده از آثار قبلی و دیگر منابع، در ضمن سه عنوان ذیل به تاریخچۀ تغییر خط فارسی ـ عربی پرداخته است: تاریخچۀ تغییر خط در امپراطوری اسلام، تاریخچۀ تغییر خط در کشورهای اسلامی و تاریخچۀ تغییر خط در ایران.

بخش اول کتاب پیرامون تاریخچۀ تغییر خط در امپراطوری اسلام است. اسلام پس از رحلت پیامبر گرامی اسلام در مدت چند سال گسترش قابل ملاحظه‌ای کرد. این گسترش مناطق جغرافیایی جدید، باعث ایجاد امپراطوری برای اسلام شد. همین امر سبب رایج‌‌شدن خط عربی در بسیاری از مناطق و کشورها شد. پس از ورود اعراب مسلمان به ایران، در زمانی نسبتاً کوتاه خط پهلوی که در آن زمان خط نوشتاری بیشتر مناطق ایران بود، از کاربرد عمومی ساقط شد و حتی تا چند قرن خط یا زبان نوشتاری مردم ایران زبان و خط عربی شد و مردم ایران به زبان فارسی چیزی نمی‌نوشتند، مگر در گوشه و کنار و آن هم غیر قابل توجه.

در واقع و به طور رسمی و همه گیر از اواسط قرن ششم زبان فارسی در نوشتارها نمایان شد و اگر بخواهد خط فارسی بررسی شود، باید بدانیم خط فارسی کنونی از قرن ششم آغاز شده و پیش از آن فارسی‌نویسی کلاً رایج نبوده است و همۀ نوشته‌ها به زبان عربی نگاشته شده است. البته باید توجه داشت خطوط فارسی قبل از این و برخی نوشته‌های همانند شاهنامه فردوسی یا برخی کتاب‌های نادر قبل‌تر از آن به صورت استثنا به فارسی نگاشته شده‌اند و در فارسی‌نویسی در ایران عمومیت نداشته است.

بنابراین در این بخش به بررسی اجمالی تاریخچۀ تغییر خط ار ابتدای ظهور اسلام تا پیدایش صنعت چاپ پرداخته شده است و تمرکز آن در تغییرات خط عربی در قرن اول و دوم هجری است. البته قصد این بخش پرداختن به انواع خط و زیبایی خط یا سیر زیباشناسی خط نیست یا اینکه نمی‌‌خواهد تاریخچه و خاستگاه پیشین خط فارسی را مطرح کند، بلکه مقصود توجه به این نکته است که خط عربی ـ فارسی رایج امروزی همان خط ابتدایی صدر اسلام نیست و تغییراتی ره به غیر زیبایی آن متحمل شده است.

چون در این مقاله هدف فقط انعکاس تغییرات غیرزیباشناسی خط عربی بوده است، نویسنده چند صفحه از کتاب «در پیرامون خط فارسی» یحیی ذکاء را مبنا قرار داده و همان چند صفحه را توسعه و تکمیل نموده و تصاویر و پاورقی‌های سودمندی به آن افزوده است.

بخش دوم پیرامون تاریخچۀ تغییر خط در کشورهای اسلامی است. پس از اینکه امپراطوری اسلام از جهت حکومت مرکزی یکپارچگی خود را از دست داد و کشورهای مستقل اما مسلمان پدید آمدند، این کشورها پس از پیشرفت‌های قرون اخیر در اروپا و همچنین رواج صنعت چاپ، رویکردی انتقادی نسبت به خط عربی که خط رایج آن کشورها بود، پیدا کردند و همین رویکرد در چند کشور اسلامی سبب‌ساز تغییر خط عربی آنها به لاتین یا سیریلیک شد.

در اطراف این موضوع منابع اندکی به فارسی موجود است و صفحات اندکی دربارۀ آن نوشته شده است. دو اثر چند صفحه‌ای در این‌باره مطالبی را نوشته‌اند که یکی همان کتاب یحیی ذکاء است و دیگری فصلی از کتاب «از نیما تا روزگار ما» نوشتۀ یحیی آرین‌پور. برای این بخش صفحات اندکی از این دو کتاب مبنا قرار گرفته و سپس تکمیل شده است.

بخش سوم دربارۀ تاریخچۀ تغییر خط در ایران است که شامل سه دورۀ «تغییر خط میان ایرانیان خارج‌نشین» و نیز «دوران پس از تغییر خط در برخی از کشورهای اسلامی همسایۀ ایران» و در دوران سوم اواخر دهۀ سی شمسی است که «داغ‌ترین دوران بحث تغییر خط در ایران» می‌باشد، به طوری که این مباحث همه‌گیر و در اوج خود قرار گرفت. در انتهای این بخش به برخی رویداد‌های اخیر دربارۀ خط فارسی پرداخته شده است.

در پایان کتاب خط اختراعی نویسنده با عنوان «خط استادی» معرفی شده است که خطی است فنی و قابلیت استفاده در موضوعات فنی مثل فیزیک و شیمی و نیز ابزار تکنولوژی روز دنیا مثل کامپیوتر و موبایل و ... را داراست.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

بخش اول: اندیشۀ تغییر خط در «امپراطوری اسلام»

بخش دوم: اندیشۀ تغییر خط در کشورهای اسلامی

بخش سوم: تاریخچۀ اندیشۀ تغییر خط در ایران

بخش چهارم: پاسخ به برخی از اشکالات پیرامون تغییر خط

خط استادی

این کتاب نگاشته کاظم استادی از سوی نشر علم در سال 92 منتشر شده است.